Tot en met 13 september 2026 toont het Rijksmuseum in Amsterdam Ed van der Elsken. Up Close, een tentoonstelling over het werk en maakproces van een van de belangrijkste Nederlandse fotografen van de twintigste eeuw. De tentoonstelling kwam tot stand na jarenlang onderzoek naar het persoonlijke werkarchief van Ed van der Elsken, dat het Rijksmuseum en het Nederlands Fotomuseum sinds 2019 samen beheren.

Ed van der Elsken (1925-1990) fotografeerde in Nederland, Parijs, Zuid-Afrika, Sierra Leone, Japan, Hongkong, Mexico, de Verenigde Staten en Indonesië. Zijn werk is direct, persoonlijk en vaak dicht op de huid. Van der Elsken richtte zijn camera op mensen, straten en ontmoetingen. Hij liet het dagelijks leven zien zoals het zich aandiende: levendig, rauw en soms ongemakkelijk dichtbij.

Samen zorgdragen voor een belangrijk fotoarchief

In 2019 verwierven het Rijksmuseum en het Nederlands Fotomuseum samen de nalatenschap van Ed van der Elsken. Daarmee bleef het persoonlijke werkarchief van de fotograaf behouden voor Nederland. Sindsdien werken de musea samen aan het beheer en onderzoek van dit materiaal, zodat het beter kan worden bewaard, bestudeerd en gedeeld.

Het Nederlands Fotomuseum beheerde al het complete negatieven- en dia-archief van Van der Elsken. Sinds 2019 kwamen daar onder meer contactvellen en foto’s bij. Het Rijksmuseum nam een groot aantal afdrukken in zijn collectie op. Samen laten deze materialen zien welke keuzes Van der Elsken maakte, hoe hij werkte en hoe hij zich ontwikkelde als fotograaf en filmmaker.

Hoe Van der Elsken werkte

Ed van der Elsken. Up Close laat niet alleen bekende foto’s zien, maar ook materiaal dat normaal minder zichtbaar is. In de tentoonstelling zijn onder meer contactvellen, notities, proefversies van fotoboeken en experimenten uit de donkere kamer te zien. Ook worden foto’s uit de collectie van het Nederlands Fotomuseum getoond, naast werk uit onder meer de collecties van het Rijksmuseum, het Stedelijk Museum Amsterdam en de Universitaire Bibliotheken Leiden.

Juist dat materiaal brengt de werkwijze van Van der Elsken dichterbij. Contactvellen laten zien welke beelden hij maakte, welke foto’s hij koos en welke juist niet. In zijn proefversies van fotoboeken zie je hoe hij foto’s naast elkaar zette, vergrootte, verkleinde en verplaatste. Zo wordt zichtbaar hoeveel werk er achter zijn bekende foto’s en boeken schuilgaat.

Onderzoek voor de toekomst

Door het archief als geheel te bekijken, krijgen onderzoekers en bezoekers meer zicht op het werk van Van der Elsken. Ook wordt duidelijker hoe zijn foto’s, boeken en films door de jaren heen ontstonden.

Voor het Nederlands Fotomuseum sluit deze samenwerking aan bij een belangrijke taak van het museum: Nederlands fotografisch erfgoed bewaren, onderzoeken en delen met een breed publiek. Door het archief van Ed van der Elsken samen met het Rijksmuseum te beheren en te bestuderen, blijven zijn foto’s, contactvellen en andere archiefstukken toegankelijk voor publiek, onderzoekers en toekomstige generaties.

Mogelijk gemaakt door

De collectie is voor een groot deel geschonken door Anneke Hilhorst, de weduwe van Ed van der Elsken, en deels aangekocht dankzij steun van het Mondriaan Fonds, de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Themafonds Fotografie en Video en haar Dura Kunstfonds, deelnemers van de VriendenLoterij, het Paul Huf Fonds/Rijksmuseum Fonds en het Marque Joosten en Eduard Planting Fonds/Rijksmuseum Fonds.

Ed van der Elsken. Up Close is tot en met 13 september 2026 te zien in het Rijksmuseum in Amsterdam.